Dzik, borsuk a może ... syntetyk ?

Dzik, syntetyk czy borsuk ?

Jednym z najpotrzebniejszych akcesoriów do golenia, jest pędzel. Zaczynając wybieranie sprzętu do golenia stajemy przed trudnym wyborem gdyż w ostatnich latach pojawiło się w Polsce bardzo dużo sklepów oferujących dobre pędzle, a zakupy na całym świecie również nie stanowią takiego problemu jak jeszcze kilkanaście lat temu.

Wybór włosia, wymiarów, rączek, jest taki że, dla laika może być to sporym problemem nie do przeskoczenia. W poniższym tekście, przybliżymy trochę temat pędzli, tak, by przynajmniej wybór tego pierwszego nie był zbyt trudny.

Historycznie, sam pędzel, to bardzo stary wynalazek i być może już starożytnym ułatwiał rozmazywanie farby na ścianie.

Surowiec był dosłownie pod ręką a czasem i pod siodłem. Co ważne, był odnawialny.

Ogólnie to nie będziemy zgadywać tego z jakiego zwierzaka zrobiono pierwszy pędzel ale, ponieważ człowiek chętnie przyozdabiał hełmy czy oporządzenie kępami z końskiego włosia,  to być może jesteśmy blisko rozwiązania zagadki która dziś może dręczyć niejednego miłośnika i kolekcjonera pędzli.

Dawne pędzle wyrabiano najczęściej z włosia końskiego, szczeciny dzika lub rzadziej – z innego dostępnego włosia czy sierści. Uchwyt był najczęściej drewniany, kościany lub z rogu, rzadziej metalowy.

 Po pierwszej wojnie światowej, czynność golenia powoli staje się mniej publiczna, mniej chodzimy do publicznego barbera i częściej golimy się w domu.

Rosnąca popularność maszynek na wymienne i co ważne - tanie ostrza  powoduje że golenie staje się bardziej dostępne i tańsze.

W tym czasie, wciąż jeszcze dominują pędzle z szczeciny i włosia końskiego, ale  pojawiają się też pędzle z sierści borsuka.

Z upływem czasu, rosną też nasze wymagania, co wykorzystują producenci pędzli.

Obecnie, za sprawą producentów, poszczególne typy włosia w pędzlach mają swoją klasyfikację. Jest to wynik selekcji lepszych surowców do produkcji bardziej luksusowych pędzli i dla ułatwienia wyboru przez kupującego.

Szczecinę pozyskuje się z świń hodowlanych z ras o dłuższej i gęstej szczecinie. Kiedyś, po uboju powszechnie selekcjonowano długie włosy do dużych pędzli malarskich  i wszelkiego rodzaju miękkich szczotek. Innym dostarczycielem szczeciny jest dzik. Jego szczecina jest wykorzystywania głównie do szczotek do butów oraz przeróżnych innych szczotek do czesania włosów i brody. Pędzle go golenia z szczeciny z dzika można  łatwo poznać, gdyż czarne włosie jest wybielane z pozostawieniem ciemnego pasma na knocie.

Pędzel z knotem z szczeciny  należy do twardych pędzli. Aby go używać, knot musi być długo moczony w cieplej wodzie. Dobrze namoczony knot będzie od razu wyrabiał pianę, knot suchy będzie najpierw wchłaniał wodę by namoknąć, a na i w pędzlu będzie niewiele dobrej piany.  

Zanim nowy pędzel będzie miał miękkie końcówki musi też minąć trochę czasu. Ponieważ szczecina jest podobna w budowie do ludzkiego włosa, po pewnym czasie jej końcówki zaczynają się rozdwajać i tworzyć mini kępki na końcówkach włosów. To co u nas wymaga wizyty u fryzjera, to w pędzlu z knotem z szczeciny jest jak najbardziej pożądane i oczekiwane.  Oczywiście, te połamane końcówki kiedyś same odpadną a knot będzie coraz krótszy. 

Gdyby można było podpowiedzieć początkującemu, to praktycznie wszystkie dobre pędzle z knotami z szczeciny mają jasne knoty.

Kolejnym knotem w pędzlach jest knot z włosia końskiego.

Pozyskuje się je z ogona lub z grzywy konia. Pędzle gdzie zastosowano włosy z ogona są twardsze.

Pędzle z knotami z końskiego włosia mogą mieć docinane końcówki, te są tańsze. Inną cechą tych pędzli jest to, ze są delikatniejsze w odczuciach od pędzli z szczeciny.

Niestety, miękki knot nie zapewnia dobrego masarzu twarzy. Obecnie pędzle z końskim włosiem są produkowane w małych, tradycyjnych warsztatach i w niewielkiej ofercie.

Kolejnym naturalnym knotem w pędzlu jest borsuk. Borsuk czyli, sierść z borsuka.

Tu jest najtrudniejszy wybór. Producenci tez tego nie ułatwiają bo stosują wszelkie chwyty marketingowe by zarobić na naszej niewiedzy.

Borsuk ma okrywę ( tak to fachowo określają weterynarze )  z sierści różnych rodzajów i twardości. Miękka sierść będzie rosła na tzw. ” portkach” z tyłu zwierzaka, na szyi oraz na brzuchu. Grzbiet i boki to twardszy włos. Łatwo to można sprawdzić na domowym zwierzaku z bujniejszą  sierścią. 

Miękkie włosie którego jest najwięcej,  jest wykorzystywane do produkcji tańszych knotów, a te twardsze, bardziej sprężyste, jest selekcjonowane i docinane do tych najlepszych knotów.  Producenci knotów tak przygotowują i selekcjonują najlepsze wiązki, by tzw. kręgosłup knota był sprężysty, sztywny a końcówki delikatne i miękkie.

Przez wiele lat najlepszym knotem z borsuka był typu  silvertip.  Jego charakterystyczny wygląd został wykorzystany przy wybielaniu szczeciny dzika i produkcji tanich pędzli.

Silvertip to jasny knot i  ma wąski, ciemny pasek w górnej części knota. Bardzo podobnym knotem jest tańszy best badger.  Z tym że, ma szerszy ciemny pas i samo włosie jest ciemniejsze.

W ostatnich latach, bardzo popularne stały się knoty typu two band. Ich wszelkie odmiany ( finest i inne ) wiodą prym w dobrych drogich pędzlach i są cenione na całym świecie.

Najkrócej o tych knotach można napisać to, ze wygląd od razu mówi jaki mamy knot. Two band, to dwa pasy kolorów na knocie. Jasny na górze i ciemny na dole. Jeżeli włosy przycięto niżej, to pokazuje się jasne miejsce na dole knota i mamy finest oraz 3 band. Poszczególne odmiany tych knotów różnią się twardością środka, gęstością oraz… tym co każdy producent dopisze by podnieść swoje efekty sprzedażowe.

Najlepsze knoty wyrabia się w Chinach w warsztatach przerabiających sierść borsuków żyjących w północnej części Chin, w dawnej Mandżurii. Panuje tam klimat umiarkowany sprzyjający borsukom których jest tam bardzo dużo i lokalnie stały się sporym problemem. Z ciekawostek, to przed 1 wojną światową w mandżurskim Harbin, mieście założonym przez Polaka - inż. Adama Szydłowskiego, mieszkało bardzo wielu naszych rodaków którzy znaleźli się tam jako osiedleńcy lub zesłańcy, gdyż tereny te były pod zarządem Rosji.

Wielu polskich zesłańców wniosło duży wkład w rozwoju tej części współczesnych Chin, również za sprawą budowy kolei Wschodniochińskiej. W Mandźurii, pu ucieczce z Pekinu, zamieszkał ostatni cesarz Chin (Dynastia Mandżurów przez wiele stuleci rządzila Chinami ) a od lat 30 stych XX wieku, Mandżuria ( Mandźukuo ) stała się quasi państwem pod protektoratem Japonii. 

Tyle ciekawostek o regionie gdzie produkuje się najlepsze knoty z sierści borsuka. 

Oczywiście i w Europie są producencji wiązek i pędzli z zastosowaniem sierści borsuka. Futro i surowiec pozyskiwane jest zapewne od myśliwych ale tu nie ma zbyt wiele pewnych informacji, szczególnie że borsuk europejski jest w wielu krajach prawnie chroniony całkowicie lub z ograniczeniami. Pędzle od europejskich producentów mają też nieco inną specyfikację włosia. Być może ma to związek z inną selekcją wypracowaną szczególnie w starych warsztatach pędzlarskich. 

Jeżeli chodzi o eksploatację, to pędzle z knotem z borsuka również trzeba namoczyć, ale nie tak długo jak te z knotami z szczeciny. Z reguły wystarczy kilka minut by pędzel był gotowy do pracy.

Ciekawymi odmianami pędzli naturalnych są te z knotami z mieszanego włosia. Zazwyczaj spotyka się pędzle z miksem sierści borsuka i szczeciny. Producenci  podają proporcje poszczególnych surowców. Jest to ciekawa propozycja dla koneserów włosi naturalnych i tych, którzy chcą mieć coś po środku. Nie za twardy, ale średni pędzel z włosiem naturalnym. 

Wszystkie nowe pędzle z knotami naturalnymi wymagają umycia w jakimś detergencie. Ostatnio dużo się zmieniło i producenci  czyszczą surowiec, ale i tak zwierzęcy zapach może być wyczuwalny.

Dla bardziej odpornych nie jest on uciążliwy bo i tak po kilku goleniach zanika, a dla tych z wrażliwym nosem, bardzo pomocne będzie wymycie knota w szamponie, wyrobienie jakiegoś taniego kremu, mydła o mocnym zapachu, z goleniowych najlepsze chyba będzie mydło Arko, a z toaletowych dobre jest szare mydło.

Pędzle z naturalnym knotem trzeba przechowywać w miejscu gdzie knot może wyschnąć. Nie wolno zamykać mokrego pędzla w szczelnym pojemniku czy szafce.

Drobną niedogodnością są też wypadające włoski. Najczęściej jest to wynik nie dotarcia kleju który skleja wiązkę.  Producenci moczą wiązki w kleju a następnie wiązka jest nabijana na przyrząd przypominający jeża lub  gęstą szczotkę. Pomaga to w rozprowadzeniu kleju w knocie. W gęstych knotach, zanim trafią do sprzedaży,  wyczesuje się luźne włoski. 

Jeżeli zaś włosy się łamią tuż przy rączce, jest to wina niedokładnego wysuszenia, zalegających osadów czy nawet gnicia włosia.  

Ostatnim knotem w pędzlu który omówimy jest   syntetyk.

Wraz z rozwojem produkcji włókien syntetycznych oczy producentów zwróciły uwagę na żyłki nylonowe które mogą się nadać do produkcji włosia do pędzli. 

Resztę zrobił rynek i odbiorcy. Producenci pędzli wiedzieli ze knot musi mieć sztywniejszy dół i miękką górę wiec szukali coraz lepszych syntetyków by spełniły te wymagania. W ostatnim czasie na rynku pojawiło się sporo odmian włosia syntetycznego, a pędzle są coraz lepsze i są najczęściej wybierane przez początkujących. Ich zaletą jest to, ze szybko wyrabiają pianę, nie gromadzą piany w knocie, nie wymagają namaczania i od razu są gotowe do pracy.

Przed przystąpieniem do wyrabiania piany najlepiej  pędzel przelać wodą i odcisnąć. Wilgotne włókno szybko zacznie nabierać mydło i wyrabiać pianę.  Wodę należy uzupełniać mocząc końcówki knota.

Te delikatne knoty znalazły swoje miejsce również na kobiecych toaletkach. 

Pędzel z knotem syntetycznym jest najlepszym wyborem dla kogoś kto chce zacząć przygodę z tradycyjnym goleniem. Nabierając wprawy w wyrabianiu piany z czasem może spojrzeć na pędzle z naturalnym włosem.